المقداد السيوري (مترجم: بخشايشى)

734

كنز العرفان في فقه القرآن‌ (فارسى)

كردند و به خاطر حسادت به هم ، حضرت را اذيّت نمودند . حضرت رسول اكرم ( ص ) قسم خورد كه يك ماه با آنان معاشرت نكند ، كه آيهء « تخيير » نازل شد . زنان حضرت در آن موقع ، نه نفر بودند : « 1 » عايشه ، حفصه ، أمّ حبيبه ، دختر ابى سفيان ، سؤده دختر زمعه ، امّ سلمه دختر أبى اميّه ( اينها از قريش بودند ) صفيه دختر خى خيبرى ، ميمونه دختر حارث هلاليه ، زينب دختر جحش اسدى و جويريه دختر حارث از طائفه بنى مصطلق وقتى اين آيه نازل شد . حضرت آنها را صدا كرده و در جدا شدن و ماندن آنها را مخيّر فرمود : آنها نيز بقا نزد پيامبر را اختيار كردند . اصل « تعال » اين است كه امر كننده در مكان مرتفعى باشد و مأمور به در مكانى پايين‌تر از آن قرار داشته باشد سپس بر اثر كثرت استعمال ، به‌طور استعاره به معناى « امر به توجّه قلبى » استعمال گرديده است ، كه همين هدف در اينجا منظور ماست . « السراح » مثل « السلام و « الكلام » به معناى رها نمودن است كه كنايه از « طلاق » مىباشد و اينكه در آيه با صفت « جميل » وصف شده است ، به اين معنى مىباشد كه طلاق با مشاجره و دشمنى بين زوجين يا بدون ضرر زدن به ديگرى مىباشد . فوايد : 1 - مخيّر نمودن زنان بين ماندن و جداشدن در دو فرض مذكور ، بر حضرت واجب بود ، دليل آن وجود لفظ « قل » مىباشد كه صيغهء امر است و امر دلالت بر وجوب مىكند . تخيير نيز در اين آيه از « طلاق » است ، يعنى : هر كس دنيا را بخواهد ، نكاحش فسخ خواهد شد ، كه اين از احكام مخصوص به پيامبر گرامى اسلام ( ص ) است . 2 - برخى گفته‌اند كه : متعه ( به معناى هديه ) فقط مخصوص زنى است كه قبل از دخول او را طلاق داده باشند و مهرى نيز براى وى قرار داده نشده باشد ، چنان‌كه بحث آن گذشت ، اما زنان پيامبر چنين نبودند ، پس دليل اين متعه چيست ؟ جواب اين است كه : در اين مورد چند احتمال وجود دارد : اوّل اينكه : مراد از « متعه » همان متعهء معهود نيست ، بلكه مراد مطلق نفع‌برى و سودبرى است ، به اين صورت كه : بر مهر آنان اضافه فرمايد و يا وسائل و اثاثى را كه در نزد هر كدام بود ، به آنها هديّه نمايد . احتمال دوّم اينكه : چنان‌كه قبلا ذكر شد ، برخى دادن متعه را بر هر زن مطلّقه‌اى واجب مىدانند و گروهى ديگر قائلند كه : اعطاى متعه بر تمام زنان مطلّقه به جز مختلعه

--> ( 1 ) . جواهر الكلام ، ج 29 ، صفحهء 123 - 122 .